Lợi ích đặc biệt của ong trong canh tác nông nghiệp

6:09 13/03/2020 Tác giả

Ong là một loài côn trùng quen thuộc với cuộc sống con người, các sản phẩm từ ong mà được con người khai thác nhiều đó là mật ong, sáp ong, phấn hoa, sữa ong chúa,…

Bên cạnh đó, ong còn mang giá trị lớn trong nông nghiệp. Ong có vai trò rất quan trọng trong canh tác tự nhiên, khi mang lại lợi ích cho việc thụ phấn cây trồng. Chính nhờ loài côn trùng này mà nhiều loài cây được thụ phấn, tăng khả năng đậu quả.

Ở một khía cạnh khác, ong chính là loài thiên địch có ích trong các mô hình nông nghiệp tự nhiên, một số loài ong có thể tiêu diệt các loài côn trùng gây hại giúp hạn chế được việc dùng hóa chất trong nông nghiệp.

Ong có vai trò quan trọng trong đời sống con người

1/ Lợi ích đặc biệt của ong trong nông nghiệp

1.1 Tăng khả năng thụ phấn cho cây trồng

Đối với nhiều loài thực vật, muốn thụ phấn thành công phải nhờ đến gió và côn trùng, trong đó côn trùng chiếm một vai trò rất lớn. Ngoài các loài thụ phấn cho cây trồng như bướm, bọ cánh cứng thì ong được coi như một loài côn trùng thụ phấn chính cho cây trồng.

Ong giúp thụ phấn cây trồng

Một số loại ong giúp thụ phấn cho cây trồng như: Ong nghệ, ong đục gỗ, ong mồ hôi, ong thợ hồ, ong polyester, ong bí đỏ,…Mỗi một loài ong trên có tập tính khác nhau nhưng chúng sống chủ yếu dựa vào mật và phấn hoa của cây trồng. Tùy vào mỗi loại cây có đặc trưng về màu sắc và mùi hương khác nhau mà có các loại ong khác nhau đến thụ phấn. 

Tham gia thụ phấn cho cây là tác động rất tự nhiên của mọi loài ong khi đến với hoa để hút mật và lấy phấn. Trong quá trình chui vào nhụy hoa để lấy mật hay gom hạt phấn, vô tình con ong đã dính theo những hạt trên người, trên chân, trên cánh rồi mang đến hoa khác. Các hạt phấn đó rơi vào nhụy hoa khác, tạo nên sự tiếp xúc cho hạt phấn và đầu nhụy hoa.

Các con ong giúp mang phấn hoa từ cây này sang cây khác giúp cây thụ phấn cho hoa cái tạo nên quả và hạt. Nếu không có sự thụ phấn thì số hoa và quả trên cây sẽ không nhiều. Con người đã sớm phát hiện ra hiện tượng giao lưu này mà hình thành ý tưởng nuôi ong để thụ phấn cho cây trồng.

Có ong thụ phấn, cây trồng tăng năng suất hơn

Kết quả nghiên cứu, theo dõi của nhiều nhà nông nghiệp và nhà nuôi ong đã khẳng định cây trồng có ong tham gia thụ phấn sẽ đem lại năng suất quả hạt tăng lên đáng kể. Chẵng hạn như hoa hướng dương mà có ong tham gia thụ phấn năng suất có khi tăng 47% – gần gấp rưỡi năng suất vườn không có ong thụ phấn. Người ta còn nghiệm ra rằng có ong thụ phấn, cây trồng còn có khả năng tăng phẩm chất sản phẩm, hạt nặng hơn, quả to hơn và chất lượng khá hơn.

1.2 Là một loài thiên địch tiềm năng

Ngoài những loài thiên địch phổ biến trong nông nghiệp như: kiến vàng, nhện, bọ rùa, muồm muỗm, bọ đuôi kìm, bọ ngựa,… thì ong cũng là loài côn trùng góp vai trò quan trọng trong công tác bảo vệ cây trồng.

Bên cạnh lợi ích thụ phấn cho cây trồng thì một lợi ích đặc biệt của ong nữa đó là thiên địch trong nông nghiệp. Một số loài ong trở thành thiên địch bởi đặc điểm tập tính ăn các loài côn trùng khác của chúng, nhờ đó mà tiêu diệt được các loài côn trùng gây hại và góp phần hạn chế sử dụng hóa chất trong canh tác.

Một số loài ong là thiên địch của côn trùng gây hại

Những loài ong thiên địch có thể kể đến đó là: Ong ký sinh sâu non, ong ký sinh hình đèn lồng, ong bắp cày ký sinh, ong cự vàng ký sinh sâu đục thân, ong kén nhỏ ký sinh sâu cuốn lá, ong kiến ký sinh,…Mỗi loại ong ký sinh trên sẽ ký sinh trên một loại côn trùng gây hại khác nhau. 

Ong ký sinh hình đèn lồng: 

Chúng ký sinh bằng cách chọc ống dẫn trứng vào thân lúa và đẻ trứng gần chỗ sâu non ký chủ. Chúng cắn thân ký chủ và ăn dịch của sâu ký chủ chảy ra ngoài. 

Ong bắp cày ký sinh trên nhện: 

Chúng làm tê liệt con nhện bằng cách dùng độc tố của mình tiêm vào con mồi và đẻ trứng vào thân nhện để cho ấu trùng có thực phẩm ăn, ấu trùng ong sẽ ăn thịt con nhện và sống trong bụng con nhện 35 ngày để lột xác.

Ong cự ký sinh sâu non: 

Đây là một loài ong chuyên săn mồi đơn độc, tìm mồi chủ yếu ở ruộng lúa nước. Ong tìm sâu non ẩn náu sau bẹ lá hoặc trong thân cây lúa. Chúng ký sinh sâu cuốn lá non, sâu Rivula atimeta, sâu đục thân 5 vạch màu nâu, sâu đục thân bướm cú mèo và sâu đo.

Ong cự ký sinh

Ong kiến ký sinh:

Các loài ong này có ngoại hình rất giống kiến. Con cái thường không có cánh, đôi cựa trước giống như cái kìm dùng để giữ chặt con mồi. Con đực có cánh. Chúng thường xuất hiện ở ruộng lúa nước, tấn công bọ rầy xanh và bọ rầy nâu.

2/ Cách thu hút ong bản địa phát triển trong vườn

Có thể thấy những lợi ích đặc biệt của ong rất đa dạng đối với đời sống con người và đặc biệt là đời sống cây trồng. Vì vậy cần phải bảo vệ, nhân nuôi và phát triển loài ong trong tự nhiên.

2.1 Trồng các loại hoa nở quanh năm

Ong cần mật ong và mật hoa để sống, nên chúng không thể đợi đến khi vườn cây của mình nở rộ lúc vào vụ mới, và chúng sẽ bỏ đi khi không tìm thấy hoa trong vườn.

Trồng nhiều loại hoa để thu hút ong đến vườn

Do đó nên trồng các loại hoa có thể nở quanh năm trong vườn để thu hút ong. Hơn nữa, hoa sẽ giúp thu hút các loại côn trùng có ích khác vào vườn, hạn chế sự tấn công của côn trùng gây hại.

2.2 Hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học

Việc sử dụng các loại thuốc hóa học để xử lý các loài côn trùng gây hại cho cây trồng sẽ đồng thời tiêu diệt luôn các thiên địch như ong. Để phát triển quần thể ong bản địa nên hại chế tối đa các chất hóa học, có thể thay thế bằng các hợp chất sinh học không độc hại và ảnh hưởng đến ong.

Hạn chế sử dụng hóa học trong vườn để bảo tồn ong tự nhiên

2.3 Trồng các loại cỏ dại tự nhiên trong vườn

Một số loại cỏ dại có hoa cung cấp nguồn mật hoa và phấn hoa rất tốt, sự đa dạng các loài hoa sẽ hấp dẫn các loài ong đến thụ phấn. Do đó không nên làm sạch cỏ trong vườn hay sử dụng các loại thuốc diệt cỏ.

Tags:

Danh mục: ,

Người biên tập: Vân Hồng

Nhấp vào ảnh để tìm hiểu