Cỏ mần trầu – Cỏ dại hay là thuốc quý của dân gian

Cỏ mần trầu hay còn gọi là cỏ vườn trầu là loài cỏ mọc hoang khắp nơi trên thế giới.

Có lẽ vì là loài cây mọc hoang nên rất ít người biết rằng cỏ mần trầu là một trong những loại dược liệu quý. Đa phần đều cho rằng đây chỉ là cỏ dại xâm lấn, không mang lại lợi ích nên luôn tìm cách tiêu diệt bằng việc cuốc xới tận gốc hay sử dụng các hoạt chất diệt cỏ để không còn phải thấy chúng xuất hiện trong vườn.

Tuy nhiên, đây là suy nghĩ sai lầm, bởi cỏ mần trầu được biết đến là một trong những loại dược liệu mang đến rất nhiều lợi ích, đặc biệt đối với sức khỏe con người.

1. Đặc điểm cỏ mần trầu

1.1 Đặc điểm hình thái

Cỏ mần trầu có tên khoa học là Eleusine indica (L.) Gaertn (Cynosurus indica L.), thuộc họ Lúa Poaceae (Gramineae).

Ở Việt Nam, cỏ mần trầu còn được gọi là ngưu cân thảo, thanh tâm thảo, sam tử thảo, tất suất thảo, thiên kim thảo, cỏ vườn trầu, cỏ chỉ tía, cỏ dáng, cỏ bắc,… Trong tiếng Tày gọi là hang ma, tiếng Thái gọi là hìa xú xan, tiếng Ba Na gọi là cao day.

Cỏ mần trầu là một loài thực vật hằng năm, mọc thành bụi cao từ 50-70cm, có những bụi trưởng thành cao đến 90cm. Thân cỏ thẳng đứng, màu xanh nhạt, phần dưới bò dài ở gốc, có phân nhánh, rễ khỏe.

Lá cỏ mỏng, dẹp và mềm, hình dải nhọn, dài từ 10-30cm, mọc so le. Mặt dưới của lá trơn nhẵn, có màu xanh sậm, mặt trên lá có lông.

Hoa mần trầu mọc thành các cụm, mỗi cụm có từ 5-7 bông mọc trên đỉnh cán hoa, tỏa đều như chong chóng, ngoài ra còn có 2 bông mọc thấp hơn cụm chính. Quả thuôn dài cả 3 cạnh, dài khoảng 1,5mm.

1.2 Đặc điểm sinh thái

Cỏ mần trầu phân bố rộng khắp các vùng nhiệt đới, nơi có khí hậu ấm như Việt Nam, Lào, Trung Quốc, Campuchia.

Ở nước ta, cỏ mần trầu có mặt khắp mọi miền, rất dễ bắt gặp vì nó thường mọc ở vệ đường, bãi hoang, bờ ruộng và trong các vườn trồng cây lâu năm.

Cỏ mần trầu là loại cây ưa ẩm, ưa sáng, có thể chịu bóng nhẹ. Cỏ phát triển quanh năm, mùa hoa diễn ra từ tháng 5 đến tháng 7.

2. Những lợi ích của cỏ mần trầu

Cỏ mần trầu được người xưa gọi là thiên kim thảo, nghĩa là cỏ ngàn vàng, điều này cho thấy người xưa đã rất coi trọng giá trị dược liệu của thứ cỏ này.

Theo Đông y, cỏ mần trầu có vị ngọt, hơi đắng, tính mát dùng để bổ huyết, hành huyết, lợi tiểu, giải độc, mát gan,…

Trong y học hiện đại, cỏ mần trầu được tìm ra nhiều hoạt chất có các tác dụng dược lý khác nhau, hỗ trợ tăng cường đề kháng, mang lại một cơ thể khỏe mạnh.

Hãy cùng tìm hiểu một số lợi ích mà cỏ mần trầu mang lại qua nội dung dưới đây:

Giúp đẹp da, mượt tóc

Theo nghiên cứu của giáo sư Đỗ Tất Lợi, đây là vị thuốc mát, tốt cho gan. Vì vậy, dùng trà mần trầu thường xuyên có thể giúp da láng mịn, tươi sáng. Ngoài ra, tính mát của mần trầu còn có tác dụng hạ nhiệt, giảm sốt cao, co giật, giúp ra mồ hôi. Lá mần trầu có thể kết hợp với hương nhu, bồ kết dùng để gội đầu, tóc sẽ bóng mượt, chắc khỏe.

Điều trị huyết áp cao, ổn định huyết áp

Các dưỡng chất trong thảo dược có tác dụng điều hòa huyết áp một cách hiệu quả. Trong khi nhiều nước trên thế giới muốn diệt loại cỏ này thì các nước châu Á, điển hình là Việt Nam dùng cỏ mần trầu như một thảo dược quý. Sử dụng thảo dược này đun nước hàng ngày sẽ giúp huyết áp ở mức trung bình, ngăn ngừa bệnh tăng huyết áp, tốt cho người cao tuổi, người có tiền sử bệnh huyết áp cao.

Tăng cường tiêu hóa, giải độc gan

Dựa vào các thành phần dược lý của cỏ mần trầu, các dưỡng chất là những thành phần có tính kháng khuẩn tốt. Vì vậy, thảo dược có thể kháng lại các virus trong hệ tiêu hóa, điều trị các chứng viêm, tiêu chảy. Đây là vị thuốc nam giúp phục hồi và tăng cường chức năng gan, thanh lọc cơ thể, kích thích khả năng tiêu hóa tốt.

Chữa nứt môi, tưa lưỡi do nóng sốt

Tác dụng hạ nhiệt của cỏ mần trầu giúp hạ sốt hiệu quả, thanh nhiệt cơ thể, tăng cường miễn dịch.

Giúp an thai

Phụ nữ mang thai sử dụng trà cỏ mần trầu giúp cơ thể khỏe mạnh hơn, hỗ trợ ngừa chứng táo bón, mang lại sự an dưỡng cho cả cơ thể con và cơ thể mẹ.

Điều trị bệnh viêm thận, sỏi thận

Theo Đông y Việt Nam, cỏ mần trầu kết hợp bông mã đề uống hàng ngày giúp giảm thiểu viêm thận, bài trừ sỏi thận hiệu quả.

Hạ sốt ở trẻ em, điều trị rôm sảy

Không chỉ ở người lớn, đối với trẻ em, sử dụng thảo dược cũng giảm sốt một cách hiệu quả. Ngoài ra, cỏ mần trầu còn giúp điều trị chứng rôm sảy, ban đỏ của trẻ. Mọi người có thể cho trẻ dùng để uống hoặc đun nước tắm.

Giúp phòng bệnh viêm não do virus

Hoạt chất trong thảo dược này giúp mang lại đề kháng cao, kể cả virus. Dùng trà cỏ mần trầu hàng ngày vừa có thể làm đẹp da, vừa có thể phòng ngừa nhiều bệnh.

3. Lưu ý khi sử dụng cỏ mần trầu

Cỏ mần trầu biết được biết là một dược liệu có lợi cho sức khỏe, tuy nhiên phải sử dụng chúng một cách khoa học thì mới đem lại hiệu quả điều trị tốt nhất. Dưới đây là một số lưu ý khi sử dụng loài cây này nhằm đảm bảo an toàn và phát huy công dụng tốt nhất:

Nên lấy cây mần trầu tại những vùng đất sạch, tránh những nơi sử dụng thuốc trừ sâu. 

Trước khi sử dụng bất kỳ bài thuốc nào cần hỏi ý kiến của bác sĩ điều trị, không tự ý dùng các bài thuốc khi chưa có chỉ đị của bác sĩ. 

Nên kết hợp bài thuốc từ cỏ mần trầu với chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học để mang lại hiệu quả tốt nhất.

Với những công dụng quý giá như trên, thì không có lý do gì để phải tiêu diệt loài cỏ này. Hãy trân trọng, bảo vệ những loài cây cỏ xung quanh vì biết đâu nó là dược liệu quý.

Việc sử dụng thuốc diệt cỏ trong vườn khiến đất đai cằn cỗi, chai cứng, thoái hóa, tiêu diệt hết sinh vật và vi sinh vật có lợi trong đất, khiến cây trồng dễ nhiễm bệnh. Các hoạt chất diệt cỏ gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng, tồn dư các chất độc hại trong nông sản.

Đối với các vườn trồng cây ăn trái, hãy giữ cỏ bề mặt để bảo vệ đất, bảo vệ cây.

Xem thêm về:

Danh mục: ,