Đất trồng sẽ nói gì khi chúng có thể “nói”

2:28 12/10/2019 Tác giả

Hầu hết các loại đất đều đang bị đầu độc mỗi ngày bởi các loại hóa chất, thuốc trừ sâu và phân hóa học. Bởi thế, tìm được đất sạch để canh tác nông nghiệp bền vững hiện nay khó chẳng kém gì bắc thang lên trời.

Nỗi niềm Bảo tàng đất

10h sáng một ngày xuân, bên ngoài trời tràn nắng nhưng chỉ cách một cánh cửa phía trong Bảo tàng đất (Trung tâm Thông tin Tư liệu Đất Việt Nam) thuộc Viện Thổ nhưỡng Nông hóa (quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội) không khí vẫn âm âm, lặng ngắt như một cái nhà mồ. Chỉ có ánh đèn vàng vọt hắt vào 67 mẫu vật đất xám ngắt.

Là nơi tập hợp các nhóm đất chính của Việt Nam, ngoài chức năng giúp các nhà khoa học, các giảng viên chuyên ngành tham khảo, đối sánh trong quá trình nghiên cứu, Bảo tàng còn là bộ giáo cụ trực quan cho các sinh viên chuyên ngành thổ nhưỡng đến học tập. Vai trò lớn như vậy nhưng buồn thay mỗi năm đơn vị cũng chỉ đón được khoảng trên dưới 300 sinh viên, chia trung bình mỗi ngày chưa nổi 1 người đến thăm.

Thạc sĩ Lê Anh Tuấn – người phụ trách Bảo tàng nói với tôi rằng có khi cả tháng cũng không một ai đến thăm. Bởi thế, hơn 10 năm quản lý ở đây là gần 4.000 ngày hầu như anh một mình ngồi đối diện với đống hiện vật toàn đất là đất.

Thạc sĩ Lê Anh Tuấn – Người phụ trách Bảo tàng đất

Mỗi mẫu vật ở đây cao từ 1,2-1,4 m với những thông số cơ bản được chú thích bên dưới gồm năm thu thập, thành phần cơ giới, chất hữu cơ, độ ẩm… Tuổi đời lâu nhất là mẫu vật thu thập ở Nông trường Rạng Đông (Nam Định) năm 1992 còn tuổi đời trẻ nhất là 2 mẫu vật được lấy từ quần đảo Trường Sa năm 2017, đang chờ khô để hoàn thiện.

Mịn màng nhất là mẫu vật thu thập ở huyện Khoái Châu (Hưng Yên), lớp phù sa rất sâu xen kẽ với những thớ cát dày, mỏng khác nhau tương ứng với các năm lụt lớn, lụt nhỏ bị vỡ đê. Ngược lại, thô ráp và xù xì nhất là những mẫu vật thu thập ở miền Trung đầy đá sỏi, trơ bạc màu.

Bảo tàng hiện vẫn đang cập nhật thêm các mẫu đất từ những vùng biển đảo xa xôi trong khắp cả nước nhưng với một tốc độ rất chậm. Phần bởi kinh phí eo hẹp khi mỗi mẫu đất lấy về, xử lý xong cũng ngốn mất trung bình 50 triệu đồng. Phần bởi thời gian để một tảng đất cao 1,2-1,4m khô tự nhiên phải mất 4-5 tháng rồi mới được đem bắn keo, cố định thành hình hài, thành da thịt.  

Đất: Tôi ốm rồi!

Hòn đất mà biết nói năng thì chúng sẽ nói gì? Tôi giả định điều ấy với ông Nguyễn Quang Hải – Viện phó Viện Thổ nhưỡng Nông hóa, không chần chừ anh bảo: Điều đầu tiên nó sẽ nói bây giờ tôi ốm rồi, khám cho tôi đi. Ngoài khám đột xuất thì phải khám theo định kỳ. Nếu không khám được đất trên quy mô toàn quốc thì ít nhất cũng phải khám cho đất ở các vùng chuyên canh. Sau khi khám xong, biết bệnh rồi thì phải cho tôi ăn uống đầy đủ các dưỡng chất để phục hồi lại sức khỏe. Chứ để như hiện nay, không khám sẽ không phát hiện ra những gì thừa thiếu trong đất, sẽ càng ngày làm cho đất càng thêm suy thoái.

Còn lão nông Nguyễn Văn Ngà ở xóm 4 (xã Giao Tiến, huyện Giao Thủy, Nam Định) thì giản dị hơn khi khẳng định rằng: “Đất cũng như con người, phải cho chúng thở, nghỉ ngơi sau mỗi vụ lao động”. 65 tuổi đời thì ông Ngà đã có tới 50 năm tuổi cày. Mới 15 năm tuổi ông đã biết quất trâu đi cày, biết nhìn mặt đất để đo độ tươi tốt bên dưới.

Đất đai cày lật lên cứ một màu gan gà, dai nhanh nhách như cao su, vón cục lại như những cái ấm, cái ché. Đồng làng giờ đây cũng đã tiệt nọc cả đỉa – loại động vật chỉ thị môi trường khá điển hình cho nền canh tác lúa nước. Trước cả đỉa là sự biến mất của con cà cuống, quãng những năm 1990 – 2000…

Hầu hết các loại đất đều đang bị đầu độc mỗi ngày bởi các loại hóa chất, thuốc trừ sâu và phân hóa học. Bởi thế, tìm được đất sạch để canh tác nông nghiệp bền vững hiện nay khó chẳng kém gì bắc thang lên trời.

Theo: nongnghiep.vn

Tags:

Danh mục: , ,

Người biên tập: Lê Hữu Hùng